Kraków stolicą usług biznesowych
W ostatnich latach można było zaobserwować pojawienie się, a następnie dynamiczny rozwój dwóch zjawisk na polskim rynku. Jednym z nich jest wytworzenie się sektora Shared Services Center (SSC), czyli sektor skonsolidowanych centrów usług. Ideą tworzenia SSC jest wsparcie obsługą rozmaitych wewnętrznych procesów takich jak: procesy księgowe i finansowe, IT, HR, czy też procesy dotyczące zakupów czy obsługi klienta. Na to zjawisko nakłada się kolejne – Business Proccess Outsourcing, centra, w których obsługuje się procesy biznesowe na zlecenia klienta zewnętrznego.
Za dalszym rozwojem centrów SSC przemawiają takie zalety jak: ekonomia skali, standaryzacja prowadzenia procesów, rozwój najlepszych praktyk, specjalizacja czy też bezpieczeństwo). Również sektor BPO, poprzez popularyzację usług outsourcingowych, w najbliższej przyszłości powinien notować wzrost.
Sam trend przenoszenia centrów z jednego państwa do innych regionów, na zasadzie wydzielania osobnych centrów, można opisać poprzez wybrane miejsce lokalizacji. Przenoszenie procesów biznesowych z krajów Europy Zachodniej do Europy Środkowo-Wschodniej nazywane jest jako nearshoring, zaś do regionów Dalekiego Wschodu – offshoring.
Centra SSC i BPO często są łączone ze sobą przy analizowaniu nowych trendów. Bierze się to głównie ze względu na fakt, iż uważa się, że centra SSC stanowią pierwszy poziom do dobrze zdefiniowanych procesów outsourcingowych oraz ze względu na podobny sposób funkcjonowania tych centrów skierowanych przecież „na Klienta” (czy to wewnętrznego, czy zewnętrznego).
Europa Środkowo-Wschodnia jest bardzo atrakcyjnym miejscem do tworzenia tego typu przedsięwzięć (Wykres 1).
Wykres 1. Europa Wschodnia na tle innych lokalizacji dla BPO/SSC
Źródło: PAIiIZ
Do głównych powodów wpływających na przenoszenie wybranych procesów poza granice państwa,
w których przedsiębiorstwo na stałe funkcjonuje, przede wszystkim należy zaliczyć niższe koszty pracy oraz dostęp do wykwalifikowanych pracowników (tabela 1). Redukcja kosztów oraz coraz silniejsze dążenie do poprawy jakości procesów wymuszają poszukiwanie nowych dróg umożliwiających osiągnięcie tych celów.
Tabela 1. Najważniejsze powody, dla których firmy decydują się na outsourcing
Źródło: PricewaterhouseCoopers, "Outsourcing Comes of Age: The Rise of Collaborative Partnering", 2007.
Znane korporacje poszukują najlepszych warunków do minimalizowania kosztów prowadzenia działalności gospodarczej wybierając we Wschodniej Europie takie kraje jak Polska, Czechy, Słowacja, Rumunia czy Bułgaria. Polska stanowi bardzo atrakcyjne miejsce dla zagranicznych inwestorów. Miasta takie jak: Kraków, Warszawa, Wrocław czy Poznań już teraz mogą pochwalić się znanymi korporacjami, których centra „goszczą” na ich terenach (rys.2). Zdecydowany prym wśród polskich miast wiedzie Kraków.
Rysunek 1. Przykłady BPO/SSC w Polsce
Źródło: Advisory Group TEST Human Resources na podstawie Gazety Wyborczej oraz PAIiIZ
Według Globalnej Sondy Usług Wspólnych, przeprowadzonej w 2005 roku przez Deloitte Advisory, wśród głównych kryteriów podjęcia decyzji o lokalizacji wymienić można 6 głównych czynników:
- Odległość od istniejącej lokalizacji przedsiębiorstwa - 57%
- Dostęp do wykwalifikowanych pracowników – 55%
- Koszty zatrudnienia – 51%
- Odległość do innych aktywności firmy – 48%
- Jakość pracy – 44%
- Znajomość języków obcych - 28%
Należy zwrócić uwagę, że cztery spośród sześciu głównych kryteriów odnoszą się do zasobu ludzkiego.
Jak więc plasuje się Kraków na tle całej Polski?
Kraków stolicą usług Polski (ewentualnie - Fenomen Krakowa)
Dotychczas w Krakowie ulokowano najwięcej centrów SSC i BPO. W ostatnich 3 latach powstało ponad 6 tysięcy nowych miejsc pracy (tabela 2). Plany na najbliższą przyszłość również są obiecujące - prognozy mówią o kolejnych 2 tysiącach stanowisk pracy.
Tabela 2. Zatrudnienie w centrach BPO / SSC w Krakowie 1996-2007
Źródło: Advisory Group TEST Human Resources
Jednym z kluczowych czynników sukcesu Krakowa jest dostęp do młodych i wykształconych, potencjalnych pracowników. Kraków jako jeden z najważniejszych ośrodków naukowych ma się czym pochwalić. W całym województwie małopolskim, według danych z GUSu, w roku 2005/2006 kształciło się ponad 200 tys. studentów, co stanowi drugi wynik w całej Polsce (pierwsze miejsce zajmuje województwo mazowieckie). Liczba ta z roku na rok rośnie.
Centra poszukują osób specjalizujących się w księgowości, finansach, informatyce, ale także cenni są inżynierowie, lingwiści i szeroko rozumiani ekonomiści. Szczególnie w cenie są osoby, które władają językami obcymi. Język angielski obecnie jest już uznawany za standard. Coraz powszechniejszą praktyką jest poszukiwanie osób, które mogą się pochwalić znajomością dwóch języków obcych w tym niekiedy dla nas tak egzotyczne jak holenderski, portugalski czy węgierski. Znajomość tych języków najlepiej obrazują Tabela 3 i Tabela 4. Na podstawie aplikacji Kandydatów, które Advisory Group TEST Human Resources posiada, wyodrębniliśmy języki obce, które nasi Kandydaci znają w stopniu przynajmniej dobrym. Na podstawie tych danych można stworzyć swoisty ranking znajomości języków i ich popularności.
Tabela 3. Najbardziej popularne języki obce wśród kandydatów (23-30 lat) w Krakowie (minimum dobra znajomość)
Źródło: bazy danych Advisory Group TEST Human Resources
Tabela 4. Najmniej popularne języki obce wśród kandydatów (23-30 lat) w Krakowie
(minimum dobra znajomość)
Źródło: bazy danych Advisory Group TEST Human Resources
Przy wyborze lokalizacji SSC firmy również zwracają uwagę na dostępność do powierzchni biurowych.
Koszt wynajmu powierzchni biurowej w Krakowie jest niższy niż w Stolicy, jednakże jest wyższy niż
w pozostałych miastach. Plan na do końca 2008 roku przewiduje do oddania dalsze powierzchnie biurowe tym bardziej, że Specjalna Strefa Ekonomiczna, na terenie Krakowskiego Parku Technologicznego ciągle się rozwija, a tym samym, powiększa się o nowe biura.
Przyszłość sektora SSC/BPO w Krakowie
Kraków ma ogromny potencjał do dalszego powstawania nowych centrów i do rozwijania już obecnych. Jednakże należy spodziewać się konkurencji – tak krajowej, jak i zagranicznej. Wśród polskich miast, które mogą sprawnie „walczyć” o nowych inwestorów należy wymienić chociażby Łódź czy Poznań (min. ze względu na niższy poziom płac czy wynajmuje powierzchni biurowej).
Z kolei wśród konkurentów zagranicznych należy zwrócić uwagę na miasta takich państw jak Czechy czy chociażby miasta nowych członków Unii Europejskiej – Bułgarii czy Rumunii.
Kraków nie stoi jednak na pozycji straconej. Oczywiście trzeba liczyć się z tym, że dynamika
w przyszłości może nie być aż tak imponująca, jednakże dalej powinna rosnąć. Kluczowym czynnikiem sukcesu są ludzie. Jakość edukacji w Krakowie poparta znajomością języków obcych stanowi bardzo poważny atut Krakowa.
Marta Donhefner-Wojtkiewicz
Executive Search & Business Development Director
Advisory Group TEST Human Resources